Ennio Morricone, urodzony 10 listopada 1928 roku, to jeden z najwybitniejszych i najbardziej płodnych kompozytorów muzyki filmowej wszech czasów. Na [maj 2024] roku ma 95 lat. Był mężem Marii Travii, z którą przeżył ponad sześć dekad i z którą miał czworo dzieci. Jego niezwykły talent, wspierany od najmłodszych lat przez ojca, zawodowego trębacza Mario Morricone, zaowocował karierą trwającą blisko osiem dekad. Morricone skomponował muzykę do setek filmów, zdobywając liczne prestiżowe nagrody, w tym Oscara Honorowego i statuetkę za film „Nienawistna ósemka”. Jego dzieła na zawsze wpisały się w historię kina, definiując brzmienie wielu gatunków filmowych i inspirując kolejne pokolenia twórców.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [maj 2024] roku ma 95 lat.
- Żona/Mąż: Maria Travia
- Dzieci: Cztery
- Zawód: Kompozytor, dyrygent, aranżer
- Główne osiągnięcie: Stworzenie ikonicznych ścieżek dźwiękowych do filmów, w tym do „Trylogii Dolarowej” Sergio Leone i zdobycie Oscara za „Nienawistną ósemkę”.
Podstawowe informacje o Ennio Morricone
Urodzony 10 listopada 1928 roku w Rzymie, Ennio Morricone zakończył swoje życie 6 lipca 2020 roku, mając 91 lat. Znany pod pseudonimem „Maestro”, na początku swojej kariery używał anglojęzycznych nazwisk, takich jak Dan Savio czy Leo Nichols, aby ukryć swoją tożsamość przy mniej prestiżowych produkcjach. Jego kariera trwała nieprzerwanie od 1946 do 2020 roku, podczas której realizował się jako kompozytor, orchestrator, dyrygent, a także aktywny trębacz i pianista. Jego twórczość obejmowała szerokie spektrum gatunków, od muzyki klasycznej i jazzu, po pop, rock i awangardę.
Dorobek artystyczny Ennio Morricone jest imponujący. Skomponował ponad 400 ścieżek dźwiękowych do filmów i produkcji telewizyjnych, a także ponad 100 dzieł z zakresu muzyki absolutnej. Ta ogromna liczba produkcji plasuje go w gronie rekordzistów w branży muzycznej. Jego wpływ na muzykę filmową jest niepodważalny, a jego kompozycje do dziś inspirują kolejne pokolenia artystów.
Rodzina i życie prywatne Ennio Morricone
Ojciec i początki muzyczne
Ennio Morricone był synem Libery Ridolfi i Mario Morricone. Jego ojciec, zawodowy trębacz grający w orkiestrach muzyki lekkiej, odegrał kluczową rolę w jego muzycznym rozwoju. To Mario Morricone jako pierwszy nauczył młodego Ennio czytać nuty oraz grać na kilku instrumentach, kładąc podwaliny pod jego przyszłą, znakomitą karierę. Ta wczesna ekspozycja na muzykę i nauka od ojca z pewnością ukształtowały jego talent i zamiłowanie do tworzenia.
Małżeństwo z Marią Travią
W 1956 roku Ennio Morricone poślubił Marię Travię, która pozostała jego żoną aż do śmierci kompozytora w 2020 roku. Maria była nie tylko jego partnerką życiową, ale także ważną współpracowniczką, pisząc teksty do wielu jego kompozycji, w tym do utworów z nagrodzonej Oscarem ścieżki dźwiękowej do filmu „Misja”. Ich wieloletnie i udane małżeństwo stanowiło solidne wsparcie dla jego intensywnej kariery artystycznej, a owocem tego związku jest czworo dzieci: Marco, Alessandra, Andrea i Giovanna.
Ciekawostką z dzieciństwa Morricone jest fakt, że uczęszczał do tej samej szkoły podstawowej co Sergio Leone. To zbieg okoliczności, który po latach zaowocował jednym z najsłynniejszych duetów reżysersko-kompozytorskich w historii światowej kinematografii. Ich wspólna praca przy filmach gatunku spaghetti westernów zdefiniowała brzmienie wielu klasyków i przyniosła im obojgu międzynarodowe uznanie.
Kariera zawodowa Ennio Morricone
Początki kariery i pseudonimy
Kariera Morricone rozpoczęła się od gry na trąbce w zespołach jazzowych w latach 40. XX wieku. W 1950 roku zaczął pracować jako aranżer studyjny, przygotowując między innymi utwór „Mamma Bianca” dla Narciso Parigiego. Na początku swojej kariery filmowej, chcąc ukryć swoją tożsamość w mniej prestiżowych produkcjach, artysta posługiwał się anglojęzycznymi nazwiskami, takimi jak Dan Savio oraz Leo Nichols. Te pseudonimy świadczą o jego pragmatycznym podejściu do rozwoju kariery.
Przełom w karierze filmowej i debiut
Przełomowym momentem w karierze filmowej Morricone był rok 1961 i debiut przy filmie „Faszysta” w reżyserii Luciano Salce. Jednak wcześniej przez lata pracował jako „ghost writer”, pisząc muzykę, która była oficjalnie przypisywana innym, znanym już kompozytorom. Ta praca pozwoliła mu zdobyć cenne doświadczenie i doskonalić swój warsztat, zanim zyskał pełne uznanie jako samodzielny twórca. W 1958 roku Morricone został zatrudniony przez włoskiego nadawcę publicznego RAI, jednak zrezygnował z pracy już pierwszego dnia, gdy dowiedział się o wewnętrznym przepisie zabraniającym emisji muzyki skomponowanej przez pracowników firmy.
Międzynarodowa sława dzięki współpracy z Sergio Leone
Międzynarodową sławę Ennio Morricone zyskał w latach 1960–1975 dzięki współpracy z reżyserem Sergio Leone przy tzw. „Trylogii dolarowej”. Ich wspólne dzieła, zwłaszcza te z gatunku spaghetti westernów, zrewolucjonizowały kino i na zawsze wpisały się w jego historię. Soundtrack do filmu „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” sprzedał się w nakładzie około 10 milionów egzemplarzy, stając się jednym z najlepiej sprzedających się soundtracków na świecie. Ta współpraca z reżyserem Sergio Leone była kluczowa dla rozwoju kariery kompozytora.
Praca z reżyserem Sergio Leone była dla Morricone znacząca. Ich filmy, takie jak „Za garść dolarów” (1964), „Za kilka dolarów więcej” (1965) czy „Dobry, zły i brzydki” (1966), stały się ikonami gatunku spaghetti westernów. Muzyka Morricone, z jej charakterystycznymi, często surowymi i emocjonalnymi motywami, doskonale uzupełniała wizję Leone, tworząc niepowtarzalną atmosferę. Utwory z tych filmów, jak choćby „The Good, the Bad and the Ugly”, stały się powszechnie rozpoznawalne i są do dziś symbolem ery spaghetti westernów.
Współpraca z hollywoodzkimi reżyserami
Po sukcesach w Europie, Ennio Morricone zdobył uznanie również w Hollywood, gdzie współpracował z najwybitniejszymi reżyserami. Tworzył muzykę do filmów takich twórców jak Brian De Palma, Quentin Tarantino, John Carpenter czy Oliver Stone. Jego ścieżki dźwiękowe do hitów takich jak „Nietykalni” (The Untouchables), „Coś” (The Thing) czy „Nienawistna ósemka” (The Hateful Eight) potwierdziły jego wszechstronność i zdolność do adaptacji do różnych stylów filmowych. Współpraca z Quentina Tarantino, zwłaszcza przy „Nienawistnej ósemce”, przyniosła mu wreszcie upragnionego Oscara.
Współpraca z Quentinem Tarantino była dla Morricone znacząca. Reżyser ten wielokrotnie wyrażał swój podziw dla twórczości włoskiego kompozytora, wplatając jego muzykę do swoich filmów, jak choćby w „Django” czy „Kill Bill”. Kulminacją tej relacji było przyznanie Morricone Oscara za najlepszą muzykę oryginalną do filmu Tarantino „Nienawistna ósemka” w 2016 roku. To uhonorowanie było zwieńczeniem jego długiej i bogatej kariery filmowej.
Wykształcenie muzyczne Ennio Morricone
Konserwatorium Świętej Cecylii
Ennio Morricone rozpoczął swoją formalną edukację muzyczną w wieku zaledwie 12 lat, wstępując w 1940 roku do Konserwatorium Świętej Cecylii. Wykazał się tam niezwykłym talentem i pracowitością, kończąc czteroletni program harmonii w zaskakująco krótkim czasie – zaledwie sześciu miesięcy. Ta wczesna nauka położyła fundament pod jego późniejsze, wszechstronne umiejętności kompozytorskie i aranżacyjne.
Kierunki studiów i mentorzy
W Konserwatorium Świętej Cecylii Ennio Morricone studiował grę na trąbce, kompozycję oraz muzykę chóralną. Jego mentorem był wybitny kompozytor Goffredo Petrassi, któremu Morricone później dedykował swoje utwory koncertowe. Swoją edukację zakończył z wyróżnieniem, otrzymując dyplom z trąbki w 1946 roku, dyplom z instrumentacji dla orkiestr dętych w 1952 roku (z oceną 9/10) oraz dyplom z kompozycji w 1954 roku (z oceną 9.5/10). Te osiągnięcia świadczą o jego solidnym przygotowaniu teoretycznym i praktycznym.
Działalność muzyczna i artystyczna
Udział w grupach eksperymentalnych
Morricone był kluczowym członkiem grupy „Il Gruppo” (Gruppo di Improvvisazione Nuova Consonanza) w latach 1966–1980. Był to jeden z pierwszych kolektywów kompozytorów eksperymentalnych, skupiający się na awangardowej improwizacji. Jego zaangażowanie w działalność tej grupy pokazuje jego otwartość na nowe brzmienia i eksplorację granic muzyki, co miało wpływ na jego późniejsze, innowacyjne kompozycje filmowe. Ta aktywność artystyczna świadczy o jego wszechstronności wykraczającej poza stricte muzykę kinową.
Współpraca z artystami muzyki popularnej
Jako aranżer w wytwórni RCA Victor, Ennio Morricone miał okazję współpracować z wieloma gigantami muzyki popularnej. Aranżował m.in. utwór „Ogni volta” dla Paula Anki, który sprzedał się w nakładzie 3 milionów płyt. Współtworzył także z włoską diwą Miną, dla której zaaranżował utwór „Se telefonando”. Te doświadczenia pozwoliły mu poszerzyć swoje artystyczne horyzonty i pokazać jego umiejętności w różnych gatunkach muzycznych, od muzyki klasycznej po pop.
Założenie Forum Music Village
W 1969 roku Ennio Morricone współzałożył Forum Music Village w Rzymie. Było to prestiżowe studio nagraniowe, które szybko stało się ważnym ośrodkiem europejskiej produkcji muzycznej. Studio to umożliwiło realizację wielu projektów muzycznych, przyczyniając się do rozwoju włoskiej i międzynarodowej sceny muzycznej. Jego założenie było kolejnym dowodem na przedsiębiorczość i wizjonerstwo Morricone, który nie tylko tworzył muzykę, ale także aktywnie wpływał na jej produkcję.
Wpływ na innych artystów
Wpływ Ennio Morricone na innych artystów jest nieoceniony. Do jego twórczości przyznawali się tacy giganci jak Hans Zimmer, który wielokrotnie podkreślał inspirację płynącą z jego dzieł. Zespół Metallica otwiera swoje koncerty utworem „The Ecstasy of Gold”, a Muse, Radiohead czy Dire Straits również wymieniają go jako źródło inspiracji. Jego unikalny styl i innowacyjne podejście do tworzenia muzyki filmowej stały się punktem odniesienia dla całych pokoleń kompozytorów i muzyków na całym świecie.
Nagrody i osiągnięcia Ennio Morricone
Nagroda Akademii Filmowej (Oscar)
Po pięciu wcześniejszych nominacjach do Oscara za najlepszą muzykę oryginalną, między innymi za filmy „Misja” i „Malèna”, Ennio Morricone wreszcie zdobył wymarzoną statuetkę w 2016 roku. Nagrodę otrzymał za ścieżkę dźwiękową do filmu Quentina Tarantino „Nienawistna ósemka”, mając wówczas 87 lat. Było to zasłużone uhonorowanie jego wieloletniej pracy i geniuszu.
W 2007 roku Amerykańska Akademia Filmowa przyznała mu Honorowego Oscara. Było to wyrazem uznania dla jego „wspaniałego i wieloaspektowego wkładu w sztukę muzyki filmowej”. Ta prestiżowa nagroda stanowiła symboliczne zwieńczenie jego niezwykłej kariery i podkreślenie jego ogromnego wpływu na kinematografię.
Inne prestiżowe nagrody
Lista nagród Ennio Morricone jest niezwykle imponująca i świadczy o jego wszechstronnym uznaniu w świecie muzyki i filmu. Oprócz Oscarów, zdobył on trzy nagrody Grammy, trzy Złote Globy oraz sześć nagród BAFTA. Włochy uhonorowały go dziesięcioma statuetkami David di Donatello, co jest najwyższym włoskim odznaczeniem filmowym. Dodatkowo, w 2010 roku odebrał prestiżową Polar Music Prize, często nazywaną „muzycznym Noblem”.
Szczególne uznanie zdobyła ścieżka dźwiękowa do filmu „Dobry, zły i brzydki” z 1966 roku. W 2008 roku została ona wprowadzona do Grammy Hall of Fame, co podkreśla jej status jako jednego z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych dzieł w historii muzyki. Ten utwór, podobnie jak wiele innych kompozycji Morricone, stał się nieodłącznym elementem kultury masowej.
Najważniejsze nagrody i wyróżnienia Ennio Morricone
| Nagroda/Wyróżnienie | Liczba | Uwagi |
|---|---|---|
| Oscar | 1 | za film „Nienawistna ósemka” (2016) |
| Oscar Honorowy | 1 | za całokształt twórczości (2007) |
| Grammy | 3 | |
| Złoty Glob | 3 | |
| BAFTA | 6 | |
| David di Donatello | 10 | |
| Polar Music Prize | 1 | (2010) |
| Grammy Hall of Fame | 1 | za ścieżkę dźwiękową do „Dobry, zły i brzydki” (2008) |
Ciekawostki z życia Ennio Morricone
Wczesne kompozycje
Niezwykły talent Ennio Morricone objawił się już w najmłodszych latach. Swoje pierwsze kompozycje napisał w wieku zaledwie sześciu lat, co świadczy o jego wrodzonym darze do tworzenia muzyki. Ten wczesny talent był od najmłodszych lat wspierany przez jego rodziców, co pozwoliło mu na rozwój i kształtowanie jego artystycznej ścieżki od samego początku.
Nietypowe współprace
Choć Ennio Morricone jest powszechnie kojarzony z muzyką filmową, jego działalność artystyczna wykraczała poza ten obszar. W 1987 roku podjął nietypową współpracę z brytyjskim duetem synth-popowym Pet Shop Boys, współtworząc z nimi utwór „It Couldn’t Happen Here”. Ta kooperacja pokazuje jego otwartość na eksperymenty i gotowość do eksplorowania różnych gatunków muzycznych, nawet tych odległych od jego głównej domeny.
Morricone tworzył również muzykę do wielkich produkcji telewizyjnych. Jego dorobek obejmuje ścieżki dźwiękowe do seriali takich jak „Marco Polo” czy „Ośmiornica” (La piovra), a także do biograficznego filmu o papieżu Jana Pawła II, zatytułowanego „Karol: Człowiek, który został papieżem”. Te projekty pokazują szeroki zakres jego twórczości i zdolność do pracy nad różnorodnymi formami narracyjnymi.
Pierwsze ważne doświadczenie zawodowe
W 1941 roku, jako młody student, Ennio Morricone otrzymał swoje pierwsze poważne doświadczenie zawodowe. Został wybrany do Orkiestry Operowej pod dyrekcją Carlo Zecchiego na trasę koncertową po regionie Veneto. Był to ważny krok w jego karierze, który pozwolił mu zaprezentować swoje umiejętności na szerszej arenie i rozpocząć budowanie swojej reputacji jako cenionego muzyka.
Kluczowe momenty w karierze Ennio Morricone
- Lata 40. XX wieku: Gra na trąbce w zespołach jazzowych.
- 1941: Pierwsze poważne doświadczenie zawodowe jako członek Orkiestry Operowej.
- 1946–2020: Długa i owocna kariera jako kompozytor, orchestrator, dyrygent.
- 1950: Praca jako aranżer studyjny.
- 1958: Krótka praca dla RAI.
- 1961: Debiut w karierze filmowej z filmem „Faszysta”.
- Lata 1960–1975: Międzynarodowa sława dzięki współpracy z Sergio Leone przy „Trylogii dolarowej”.
- 1969: Współzałożenie Forum Music Village.
- 1966–1980: Członkostwo w „Il Gruppo” (Gruppo di Improvvisazione Nuova Consonanza).
- 2007: Przyznanie Oscara Honorowego.
- 2010: Otrzymanie Polar Music Prize.
- 2016: Zdobycie Oscara za film „Nienawistna ósemka”.
Ennio Morricone pozostawił po sobie dziedzictwo, które na zawsze odmieniło muzykę filmową, udowadniając, że jego kompozycje są nie tylko tłem dla obrazu, ale samodzielnymi dziełami sztuki. Jego wpływ na światową kinematografię jest nieoceniony, a jego muzyka nadal porusza i inspiruje słuchaczy na całym świecie, stanowiąc trwały element dziedzictwa kultury muzycznej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Ennio Morricone?
Ennio Morricone zmarł z powodu powikłań po upadku, którego doznał w swoim domu w Rzymie. Przyczyną śmierci była niewydolność krążenia.
Z czego najbardziej znany jest Ennio Morricone?
Ennio Morricone jest najbardziej znany ze swojej twórczości jako kompozytor muzyki filmowej. Jego charakterystyczne melodie, często wykorzystujące nietypowe instrumenty i efekty dźwiękowe, stały się nieodłącznym elementem wielu kultowych filmów.
Ile Oscarów zdobył Ennio Morricone?
Ennio Morricone zdobył jednego Oscara za najlepszą muzykę oryginalną do filmu „Płonące siodła” (ang. „The Hateful Eight”). Otrzymał również honorowego Oscara za całokształt twórczości w 2007 roku.
W jakich filmach jest muzyką Ennio Morricone?
Muzyka Ennio Morricone wybrzmiewa w dziesiątkach filmów, w tym w kultowych westernach Sergia Leone, takich jak „Dobry, zły i brzydki” czy „Za garść dolarów”. Skomponował również ścieżki dźwiękowe do takich produkcji jak „Misja”, „Cinema Paradiso”, „Nienawiść” czy „Dawno temu w Ameryce”.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ennio_Morricone
