Francisco Pizarro, hiszpański konkwistador i odkrywca, na zawsze zapisał się w historii jako zdobywca Imperium Inków. Urodzony około 16 marca 1478 roku, zmarł w 1541 roku, mając około 63 lat. Jego życie, będące mieszanką ambicji, bezwzględności i strategicznego geniuszu, doprowadziło go do objęcia urzędu pierwszego gubernatora Nowej Kastylii i założenia miasta Lima, które do dziś pozostaje stolicą Peru. Pizarro jest postacią budzącą skrajne emocje – od podziwu dla jego osiągnięć po potępienie dla stosowanych przez niego metod.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 26 czerwca 1541 roku miał około 63 lata.
- Żona/Mąż: Partnerką była Inés Huaylas Yupanqui.
- Dzieci: Miał córkę Franciscę Pizarro Yupanqui.
- Zawód: Konkwistador, gubernator, odkrywca.
- Główne osiągnięcie: Podbój Imperium Inków i założenie Limy.
Podstawowe Informacje o Francisco Pizarro
Francisco Pizarro urodził się w Trujillo, w hiszpańskiej Estremadurze. Był nieślubnym synem pułkownika Gonzalo Pizarro i Franciski González, kobiety o niskim statusie społecznym. Choć dokładna data jego urodzenia nie jest znana, przyjmuje się, że nastąpiło to około 16 marca 1478 roku, choć niektóre źródła podają rok 1475. Wychowywał się w ubóstwie, a brak formalnego wykształcenia sprawił, że przez całe życie pozostał analfabetą. Mimo tej przeszkody, jego determinacja i umiejętności przywódcze pozwoliły mu osiągnąć najwyższe szczeble władzy w Nowym Świecie. Wśród rdzennej ludności Inków i swoich towarzyszy znany był pod przydomkami „Apu” (wódz) oraz „Machu Capitan” (Stary Kapitan). Co ciekawe, Francisco Pizarro był kuzynem drugiego stopnia Hernána Cortésa, zdobywcy Meksyku, co może sugerować pewne rodzinne predyspozycje do wielkich czynów.
Życie Prywatne i Rodzina Francisco Pizarro
Wyprawy Francisco Pizarro nie były samotniczym przedsięwzięciem; często towarzyszyli mu członkowie jego rodziny, w tym rodzeni i przyrodni bracia: Francisco Martín de Alcántara, Hernando, Juan i Gonzalo Pizarro. W celu umocnienia swojej pozycji i nawiązania relacji z lokalnymi elitami, Pizarro związał się z Inés Huaylas Yupanqui (Quispe Sisa), córką inkaskiego władcy. Z tego związku urodziła się ich córka, Francisca Pizarro Yupanqui. Życie Pizarro zakończyło się gwałtownie 26 czerwca 1541 roku w Limie, w wieku około 63 lat. Został zamordowany przez zwolenników Diego de Almagro w wyniku brutalnego zamachu, będącego kulminacją walk o władzę i wpływy po podboju Imperium Inków.
Kariera i Podboje Francisco Pizarro
Wczesne Lata w Nowym Świecie i Pierwsze Odkrycia
Droga Francisco Pizarro do sławy rozpoczęła się 10 listopada 1509 roku, kiedy to wyruszył z Hiszpanii do Nowego Świata w ekspedycji Alonso de Ojedy. Jego kariera nabrała tempa w 1513 roku, gdy towarzyszył Vasco Núñezowi de Balboa w przejściu przez Przesmyk Panamski. Podczas tej wyprawy Pizarro stał się jednym z pierwszych Europejczyków, którzy ujrzeli Ocean Spokojny, otwierając nowe perspektywy dla hiszpańskiej eksploracji.
Kariera Polityczna i Początki Podboju Inkaskiego Imperium
W latach 1519–1523 Francisco Pizarro pełnił ważne funkcje burmistrza (Alcalde) i sędziego w nowo założonym mieście Panama. W tym okresie odegrał kluczową rolę w aresztowaniu swojego byłego dowódcy, Vasco Núñeza de Balboa, na rozkaz gubernatora Dávili, co doprowadziło do egzekucji Balboa. Przełomowym momentem było zawarcie w 1524 roku porozumienia z księdzem Hernando de Luque i żołnierzem Diego de Almagro. Wspólnie utworzyli spółkę „Empresa del Levante”, której celem był podbój bogatych ziem na południu kontynentu – przyszłego Peru. Podczas drugiej, trudnej wyprawy, Pizarro nakreślił linię na piasku, deklarując, że po jednej stronie jest bogate Peru, a po drugiej biedna Panama. Tylko trzynaście osób zdecydowało się pozostać z nim, tworząc legendarną „Słynną Trzynastkę” (Los trece de la fama), gotową podjąć ryzyko zdobycia bogactw tego kraju.
Warto wiedzieć: W maju 1532 roku Francisco Pizarro założył San Miguel de Piura, która była pierwszą stałą hiszpańską osadą na terenie Peru, stanowiąc przyczółek do dalszych podbojów.
Kapitulacja z Toledo i Kluczowe Zwycięstwa
Determinacja i sukcesy Pizarro doprowadziły go do Hiszpanii, gdzie 6 lipca 1529 roku uzyskał od królowej Izabeli oficjalne tytuły gubernatora, kapitana generalnego i adelantado Nowej Kastylii. To królewskie uznanie otworzyło drogę do decydującej ekspedycji. W listopadzie 1532 roku Francisco Pizarro stanął w obliczu jednego z najbardziej znaczących wydarzeń w historii podboju Ameryki Południowej: bitwy pod Cajamarcą. Tam schwytał inkaskiego cesarza Atahualpę. Mimo otrzymania ogromnego okupu w złocie i srebrze, Pizarro doprowadził do egzekucji Atahualpy w lipcu 1533 roku. Po zdobyciu stolicy Inków, Cuzco, Pizarro kontynuował umacnianie hiszpańskiej władzy. 18 stycznia 1535 roku założył miasto Lima (Miasto Królów), które stało się nową stolicą hiszpańskiego Peru, centrum administracyjnym i politycznym nowo zdobytego terytorium.
Zanim Francisco Pizarro stał się sławnym konkwistadorem, służył w armii hiszpańskiej od 1496 roku, biorąc udział w licznych bitwach. Jego kariera w Nowym Świecie rozpoczęła się w 1509 roku. W 1513 roku towarzyszył Vasco Núñezowi de Balboa w odkryciu Oceanu Spokojnego. Po objęciu funkcji burmistrza i sędziego w Panamie, w latach 1519-1523, doprowadził do aresztowania Balboa w 1519 roku. Kluczowy moment nastąpił w 1524 roku, gdy zawarł partnerstwo „Empresa del Levante”. W 1529 roku uzyskał tytuły gubernatora i kapitana generalnego. Jego największym osiągnięciem było pojmanie i egzekucja Atahualpy w 1532 i 1533 roku, a następnie założenie Limy w 1535 roku.
Osiągnięcia i Nagrody Francisco Pizarro
Francisco Pizarro został uhonorowany członkostwem w prestiżowym zakonie rycerskim Santiago (KOS), co stanowiło znaczące wyróżnienie w hierarchii społecznej tamtych czasów. Od 26 lipca 1529 roku aż do dnia swojej śmierci w 1541 roku sprawował urząd pierwszego gubernatora Nowej Kastylii oraz kapitana generalnego. Te tytuły podkreślały jego znaczącą pozycję polityczną i wojskową w świecie hiszpańskich kolonii.
Kluczowe Tytuły i Wyróżnienia
- Order Santiago (KOS)
- Gubernator Nowej Kastylii (od 1529 do 1541)
- Kapitan Generalny (od 1529 do 1541)
Ciekawostki i Mniej Znane Fakty o Francisco Pizarro
Podczas swoich licznych wypraw Francisco Pizarro jako jeden z pierwszych Europejczyków zetknął się z peruwiańskimi lamami. W swoich relacjach opisywał je barwnie jako „małe wielbłądy”. W rodzinnym Trujillo w Hiszpanii rodzina Pizarro wzniosła monumentalny Pałac Podboju (Palace of the Conquest), który do dziś stanowi świadectwo bogactwa płynącego z podboju Peru. Podczas wypraw Pizarro korzystał z pomocy dwóch peruwiańskich chłopców, których nauczył języka hiszpańskiego. Jeden z nich, ochrzczony jako Felipillo, odegrał kluczową rolę jako tłumacz wyprawy, ułatwiając komunikację z lokalną ludnością.
Kontrowersje i Skandale związane z Francisco Pizarro
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych czynów Francisco Pizarro było stracenie inkaskiego cesarza Atahualpy. Mimo że cesarz spełnił żądanie wypełnienia pokoju złotem, Pizarro postawił mu zarzuty kryminalne, co jest powszechnie oceniane jako akt zdrady i okrucieństwa. Podział łupów wynikający z Kapitulacji z Toledo doprowadził do krwawej wojny domowej między konkwistadorami, co stało się przyczyną śmierci zarówno Diego de Almagro, jak i samego Pizarro. Konflikt ten ukazuje mroczną stronę rywalizacji o władzę i bogactwo w Nowym Świecie.
Najważniejsze Kontrowersje
- Egzekucja Atahualpy pomimo wypełnienia okupu.
- Wojna domowa z Diego de Almagro o podział łupów.
Podsumowanie Kariery i Życia Francisco Pizarro
Francisco Pizarro, urodzony około 1478 roku, był postacią o niekwestionowanym wpływie na kształtowanie historii Ameryki Południowej. Jego niezwykła droga od analfabety do potężnego gubernatora Imperium Inków jest świadectwem jego nieprzeciętnej determinacji i zdolności do wykorzystywania nadarzających się okazji. Choć jego metody budzą kontrowersje, a dziedzictwo jest złożone, jego rola w podboju regionu i późniejszym rozwoju hiszpańskiego imperium kolonialnego pozostaje niezaprzeczalna.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Co zrobił Francisco Pizarro?
Francisco Pizarro był hiszpańskim konkwistadorem, który dowodził wyprawą, która doprowadziła do podboju Imperium Inków. Jego działania doprowadziły do ujarzmienia potężnego państwa i przejęcia jego bogactw.
Kto podbił imperium Inków a kto Azteków?
Imperium Inków podbił Francisco Pizarro. Imperium Azteków natomiast zdobył Hernán Cortés.
Dlaczego Francisco Pizarro eksplorował?
Francisco Pizarro eksplorował w poszukiwaniu bogactw, w szczególności złota i srebra, które według plotek były obficie dostępne na zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej. Kierowała nim również chęć zdobycia sławy i władzy.
Jak Pizarro dopłynął do Peru?
Pizarro dopłynął do wybrzeży dzisiejszego Peru po kilku wcześniejszych wyprawach wzdłuż wybrzeża Ameryki Południowej. Połączył siły z innymi konkwistadorami i wykorzystał wewnętrzne konflikty w Imperium Inków, aby zrealizować swój cel.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Francisco_Pizarro
